Άλγεβρα Α΄ Λυκείου

Απόλυτη Τιμή

Ο ορισμός, η γεωμετρική ερμηνεία ως απόσταση & οι βασικές ιδιότητες της απόλυτης τιμής. ✎

Η θεωρία με μια ματιά

① Ορισμός

Η απόλυτη τιμή «βγάζει» το πρόσημο — δίνει πάντα μη αρνητικό αποτέλεσμα:

|α| = { α, αν α ≥ 0 −α, αν α < 0

|5| = 5

|−5| = 5

|0| = 0

② Γεωμετρική Ερμηνεία

|−3| = 3

|3| = 3

Γι' αυτό η απόσταση — άρα και η απόλυτη τιμή — δεν είναι ποτέ αρνητική.

③ Βασικές Ιδιότητες

|α| ≥ 0

|α| = |−α|

|α|² = α²

√(α²) = |α|

√((−4)²)

−|α| ≤ α ≤ |α| για κάθε πραγματικό α.

|α| = 0 ⟺ α = 0.

④ Απόλυτη Τιμή & Πράξεις

|α·β| = |α|·|β|

| α / β | = |α| / |β|

Τριγωνική ανισότητα

|α + β| ≤ |α| + |β|

Ισότητα ισχύει μόνο όταν τα α, β έχουν το ίδιο πρόσημο (ή κάποιο = 0).

⑤ Απόσταση Δύο Αριθμών

d(α, β) = |α − β| = |β − α|

α = 2

β = 7

|2 − 7| = 5

Πολύ χρήσιμο: η απόσταση δύο σημείων στον άξονα είναι η απόλυτη τιμή της διαφοράς τους.

★ Λυμένο παράδειγμα ✎

Να υπολογιστεί η παράσταση: |−3| + |2 − 5| − |4|

Υπολογίζουμε κάθε απόλυτη: |−3| = 3, |2 − 5| = |−3| = 3, |4| = 4

Αντικαθιστούμε: = 3 + 3 − 4 = 2

Λύσε πρώτα ό,τι είναι μέσα στις απόλυτες, βγάλε την απόλυτη, και μετά κάνε τις πράξεις.

Εξισώσεις & Ανισώσεις με Απόλυτα

Πώς λύνουμε εξισώσεις |x| = α και ανισώσεις |x| < α, |x| > α — με τη γεωμετρική τους εικόνα. ✎

≤α

① Εξίσωση |x| = α

Διαβάζεται «ο x απέχει α από το 0». Τρεις περιπτώσεις ως προς το α:

α > 0

x = α ή x = −α (δύο λύσεις)

α = 0

x = 0 (μία λύση)

α < 0

αδύνατη (καμία λύση)

Η απόλυτη τιμή δεν γίνεται ποτέ αρνητική — γι' αυτό με α < 0 δεν υπάρχει λύση.

② Εξίσωση |f(x)| = |g(x)|

Δύο παραστάσεις έχουν ίσες απόλυτες ⟺ είναι ίσες ή αντίθετες:

|f(x)| = |g(x)| ⟺ f(x) = g(x) ή f(x) = −g(x)

π.χ. |x − 1| = |2x + 3| → x − 1 = 2x + 3 ή x − 1 = −(2x + 3)

③ Ανίσωση |x| < α (α > 0)

«Απέχει λιγότερο από α» → ένα διάστημα γύρω από το 0:

|x| < α ⟺ −α < x < α

Ανοιχτά άκρα (κενοί κύκλοι) γιατί η ανισότητα είναι γνήσια. Με ≤ → κλειστά.

④ Ανίσωση |x| > α (α > 0)

«Απέχει περισσότερο από α» → δύο ξεχωριστές ημιευθείες:

|x| > α ⟺ x < −α ή x > α

Δύο χωριστά κομμάτια ενωμένα με «ή» — όχι ένα ενιαίο διάστημα.

Να λυθεί η ανίσωση: |2x − 1| ≤ 5

Μορφή |Α| ≤ α: −5 ≤ 2x − 1 ≤ 5

+1 παντού: −4 ≤ 2x ≤ 6

: 2 παντού: −2 ≤ x ≤ 3

|Α| ≤ α → διπλή ανίσωση (ένα διάστημα)· |Α| ≥ α → «ή» (δύο κομμάτια). Μην τα μπερδεύεις!

για επανάληψη · Άλγεβρα Α΄ Λυκείου · κράτησέ το στο θρανίο σου ✦

Ασκήσεις με λύση

Τρεις ερωτήσεις από την τράπεζα, με πλήρη λύση.

1Easier
Να υπολογίσετε την τιμή της παράστασης A=∣−5∣+∣3−7∣−∣9−3∣A = |-5| + |3 - 7| - |\sqrt{9} - 3|.
›Δες τη λύση
**Λύση**
[M] ∣−5∣=5|-5| = 5 και ∣3−7∣=∣−4∣=4|3 - 7| = |-4| = 4.
[M] 9=3\sqrt{9} = 3, άρα ∣9−3∣=∣0∣=0|\sqrt{9} - 3| = |0| = 0.
[A] A=5+4−0=9A = 5 + 4 - 0 = 9.
**Απάντηση:** A=9A = 9
2Medium
Να λύσετε την ανίσωση ∣x+1∣≥4|x + 1| \ge 4.
›Δες τη λύση
**Λύση**
[M] ∣x+1∣≥4⇔x+1≥4|x + 1| \ge 4 \Leftrightarrow x + 1 \ge 4 ή x+1≤−4x + 1 \le -4.
[M] Πρώτη: x≥3x \ge 3. Δεύτερη: x≤−5x \le -5.
[A] x∈(−∞,−5]∪[3,+∞)x \in (-\infty, -5] \cup [3, +\infty).
[R] Γεωμετρικά: οι αριθμοί που απέχουν από το −1-1 τουλάχιστον 4.
**Απάντηση:** x≤−5x \le -5 ή x≥3x \ge 3
3Harder
Να λύσετε την εξίσωση ∣∣x∣−2∣=1\big||x| - 2\big| = 1.
›Δες τη λύση
**Λύση**
[M] Θέτουμε u=∣x∣≥0u = |x| \ge 0: η εξίσωση γίνεται ∣u−2∣=1|u - 2| = 1.
[M] u−2=1u - 2 = 1 ή u−2=−1u - 2 = -1, δηλαδή u=3u = 3 ή u=1u = 1 (και οι δύο δεκτές αφού u≥0u \ge 0).
[M] Για ∣x∣=3|x| = 3: x=±3x = \pm 3.
[M] Για ∣x∣=1|x| = 1: x=±1x = \pm 1.
[A] Λύσεις: x=−3,−1,1,3x = -3, -1, 1, 3.
**Απάντηση:** x∈{−3,−1,1,3}x \in \{-3, -1, 1, 3\}

Είστε καθηγητής;

Βάλτε αυτό το κεφάλαιο ως διαγώνισμα που διορθώνεται μόνο του, και δείτε ποιος το κατάλαβε.

Ξεκινήστε δωρεάν →